

D3913

།[་]@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བོ་དྷི་ཙིཏྟ་བྷཱ་བ་ན། བོད་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད སེམས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའོ།ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་གྱུར་པ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་ཉིད་པས། །རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་ སྐྱེས་པ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་འདིའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པའི་དངོས་པོའི་སྒྲས་བདག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ། །འདི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གསོ་བ་དང་སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་དང་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་ཤེད་ བུ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན། དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་བདག་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བདག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ ལྟ་ཅི་སྨོས།དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་གྱུར་པའོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དངོས་པོར་ དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་ན་དེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས།ཕུང་པོ་ནི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ ལས་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་སོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་འདི་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་རེ་རེའམ་སོ་ སོའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་སོ།།གང་ན་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཙམ་མོ། །དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཤིང་མེད་ན་གྲིབ་མ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་ནས་ བདེ་བར་བཏགས་སོ།།གང་ཆོས་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཉེ་བར་མི་དམིགས་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། །ཡང་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །ལུས་ཀྱི་ནི་རེ་ཞིག་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ།།དེས་ན་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །སེམས་ཀྱང་ཡུལ་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་གནས་མེད་པ་བརྟག་ཏུ་མེད་པ་བལྟར་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ ན་དེ་ལ་ཚོར་བ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་།དེས་ན་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མི་འགྲུབ་བོ། །དགེ་སློང་དག་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་བོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་མིང་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །མཚན མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་མེད་ན་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དང་། དགེ་སློང་དག་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་བོ།

印度语为'菩提支多巴瓦那'，藏语为'修习菩提心'。顶礼佛陀！将解说菩提心的详细解释。世尊说:'一切法皆由心造。'正因为这个缘故，首先应当观察心的本性是什么。
远离一切事物，蕴界处等，远离能取所取，法无我平等性，自心本来不生，是空性的本性。如此所说的这些文字的含义是什么呢？
'一切事物'中的'事物'一词是指我等。这样解释：我、众生、命、养育者、士夫、补特伽罗、意生、意子、作者、受者等。这些不是心的本性。为什么呢？因为这些本身并没有我等的作用特征。如此，既然我等事物都不存在，更何况说它是心的本性呢？
因此说:'远离一切事物，蕴界处等。'心的本性不是蕴界处，远离能取所取。如此，当蕴等在胜义中不可得时，更何况说它是心的本性呢？蕴不是本性，比如色等不是诸蕴的本性。色蕴首先是大种及所造色的本性。
大种是地、水、火、风界。所造色是色、声、香、味、触。这些地等大种和所造色，无论是单独还是个别的实体都不可得。在哪里有一个，那里也有另一个，因此仅是色而已。世尊说:'比丘们，色蕴以色蕴为空。'因此如同无树则无影一样。如此，色完全不成立。
同样，受蕴也完全不成立。如何呢？受有三种：乐受、苦受、不苦不乐受。这些是相互依存的，因为依靠苦而假立为乐。任何单独的法性本身也不可得，如同石女儿一样，那就是无实体性。如长短一样被体验。
又受有两种：身受和心受。身受首先因为被色蕴所摄而不可得。因此无身故身受不成立。心也是无境、不可示、无处、不可察、不可见、无显现、无了别，如世尊所说，那里怎么会有受呢？因此无心故心所生受不成立。世尊说:'比丘们，受蕴以受蕴为空。'因此受蕴也完全不成立。
想蕴因为仅是名称故是无。执取相的本性是想，如此若事物不存在，又对什么执取为相呢？因此无因相则无有因相者，以及世尊说:'比丘们，想蕴以想蕴为空。'因此想蕴也完全不成立。

།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅེ་ན། ཚོགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་འདུན་པ་དང་རེག་པ་དང་། བློ་གྲོས་དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མོས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་རྣམས་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་རེ་རེ་བའམ་སོ་སོར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་བྱ་བ་ ཡང་མེད་དེ།དགེ་སློང་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་བོ། །མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ རེ་རེའམ་སོ་སོ་བ་རང་བཞིན་མི་དམིགས་སོ།།དེ་ལྟར་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་རྣམས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡོད་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལས་སྐྱེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་མེད་ན་ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་སྐྱེ་བའོ།།རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རིགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ། དེ་ ལྟར་རེ་ཞིག་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འགགས་པའོ།།མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གནས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་བོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ངེས་པར་བསྟན་པ་སོ་སོ་བ་བསལ་ཟིན་ཏོ། །ཕུང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་གྲུབ་བོ། ། དེས་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། སེམས་དེའི་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་གཟུང་བ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་བ་པའི བདག་པོ་སེམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་ནི་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་སེར་པོ་མ་ཡིན་དཀར་པོ་མ་ཡིན་དམར་པོ་མ་ཡིན་བཙོད་ཀ་མ་ཡིན་ཤེལ་གྱི་ཁ་ དོག་མ་ཡིན་རིང་པོ་མ་ཡིན་ཐུང་དུ་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོ་མ་ཡིན་གྲུ་བཞི་མ་ཡིན་སྣང་བ་མ་ཡིན་མུན་པ་མ་ཡིན་བུད་མེད་མ་ཡིན་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་མ་ནིང་མ་ཡིན།གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་ཇི་སྲིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཙལ་ན་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གཟུང་བའི་སེམས་དེ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ལྟར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་གཉིས་ཀའི་བར་ན་ཡང་མི་དམིགས་ན། དེ་ཅི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ།

行蕴也同样是无实质的，为什么是无实质呢？因为仅仅是聚合之故。受、想、思、欲、触、智慧、念、作意、胜解等这些心所法，以及生等不相应行法都被说为是行蕴。这些心所法不是各自单独生起的，因为是行的业的特征故而是不存在的。若无作者则无作业，因为经中说：'诸比丘，行蕴以行蕴自性而空'，所以行蕴也是不成立的。
眼、耳、鼻、舌、身、意是识蕴，眼识等这些各自单独的自性是不可得的。如是依眼缘色而生眼识，若色蕴存在则从眼和色而生，若无眼和色，识如何能生？如是首先是眼识的生起。耳、鼻、舌、身、意识也应当以此理来了知。意识是依意缘法而生意识，那已经过去的无因如何能生识？如是首先过去识已灭。
未来未得，现在无住。因此，于三时中都不可得自性的法，其存在又是如何呢？因为经中说：'诸比丘，识蕴以识蕴自性而空'，所以识蕴也是不成立的。由此已经遣除了蕴、界、处各别的确定。由蕴的无所有性，成立了它们的无自性。
因此，由于蕴、界、处远离自性，心解脱于所取能取，因为若心无所取则也无能取。首先，如何是无所取呢？如世尊对秘密主说：'心为如来应正等觉所不见、不见、将不见。秘密主，心非青非黄非白非红非茜色非水晶色，非长非短非圆非方，非明非暗，非女非男非黄门。'
'秘密主，心非欲界自性，非色界自性，非无色界自性，非天龙夜叉乾闼婆阿修罗迦楼罗紧那罗摩睺罗伽自性，非人非非人众生自性'，乃至于一切相中寻求都不可得。如是，首先是无所取心。
如何是无能取呢？如是世尊也说：'秘密主，心不在内不在外不在两者之间都不可得，如何能成为能取？'如是远离所取能取。为什么呢？秘密主，此心以自性清净故。

།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་དེ་ཅི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་སེམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཆོས་བདག མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་པས་ཞེས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པའོ། །སེམས་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དབེན་པའོ། །སེམས་དེ་ ཡང་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་ཉིད་པས། །རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་ཡང་གདོད་མ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ནི་ནམ་མཁའོ། །སེམས་དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའོ། །དེའི་རང་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་མེད་པ་མིང་ཙམ་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་སེམས་དེ་ ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་མིང་ཙམ་དུ་སྐྱེས་པའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་ལ་གསང་བ་པའི་བདག་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་ལ་ ནི་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རང་གི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་སེམས་ཅན་འདི་ དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏེ།གང་འདི་དག་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ། འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་ཅིང་བརྩལ་བར་བྱའོ་སྙམ་མོ།འདི་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རང་གི་སེམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་གནས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ། གང་ཚེ་ ནམ་མཁའ་མཉམ་ཡེ་ཤེས།།བྱང་ཆུབ་འབྱུང་བ་སྐྱེས་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་སེམས་ནི་གཞན་དོན་ལ། །གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གང་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང་། །གལ་ ཏེ་དེ་ལ་གཟུགས་མཆིས་ན།།ནམ་མཁའི་ཁམས་འདི་ཀུན་གང་སྟེ། །དེ་ནི་དེ་བས་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སྤྱོད་པ་འདི་ཡང་རྩ་བ་སྟེ། །གཟུངས་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་ན་བསྐལ་པར་ཡང་མཐས་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱའོ། །ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཞ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དྷརྨྨ་པཱ་ལ་བྷ་དྲ་ཞེས་བགྱི་བས་གྲཝ་ཐང་དུ་བསྒྱུར་བའོ།

因此，如果从一切方面寻求诸法，不见其自性，那又怎么能执取呢？如是，心从所取能取中解脱。关于'诸法无我平等性'，如同一切法无我，心亦如是。如是世尊亦说：'一切法是空性，彼心是空性之相；一切法是远离，彼心亦是远离之相。'因此，'由诸法无我平等性，自心本来未生。'任何本来未生无生者，其自性如何？即是空性之自性。
空性之自性是什么？即是虚空之自性。如是世尊亦说：'空即是虚空，彼心与虚空平等，其自性即是菩提。'如同虚空无自性唯名而生，如是彼心亦无自性唯名而生。如是应了知心无生无灭。此即是无上正等正觉。如是世尊亦说：'何为菩提？即是如实遍知心性，此即是无上正等正觉。'
密主，一切法皆无所得，故称无上正等正觉。为何如此？虚空之相即是菩提。于此中无能证所证。为何如此？因为菩提具虚空之相。因此，如实见到自心之后，以方便缘念一切众生之心：'呜呼！这些众生实在痛苦，他们不了知自心自性，为非如理分别之魔所执，于轮回中感受种种痛苦。为使这些众生了知自心法性自性，应当精进努力。'
此即是大悲摄持的自心对一切众生生起殊胜安住，此应称为菩提心。如云：'当虚空平等智，菩提生起时，彼时心于利他，一向趣入生。'如是修习即是修习菩提心。如是世尊亦说：'菩提心之福德，若其有形色，虚空界遍满，彼尚有过上。'
如是此殊胜菩提行亦是根本，是总持、无碍解、相好及一切佛功德之源。如是世尊亦说：'比丘们，若我开始宣说菩提心功德之随赞，即使经过劫数亦不能穷尽。'因此，发起一切智智心是菩萨行之基础。是故应当于此修习。
以上是由堪布莲花戒大师所造的《修习菩提心》圆满。由夏鲁译师比丘法护贤于札塘翻译。

། །།

。
